Yazı: Melih Uslu Fotoğraflar: Engin Güneysu

Ürgüp’te Yeni Hayat

Binlerce yıllık kaya kovukları kadim kültürlerden süzülen zarafetle dünyanın sayılı otellerine dönüşüyor. Kapadokya’nın kalbi Ürgüp, Anadolu turizminin geleceğine öncülük ediyor.

Ürgüp’ün meşhur eşekli kütüphanecisini bilir misiniz? 1940’lı yıllarda Ürgüp Kütüphanesi’ne atanan Mustafa Güzelgöz, kitaba ilgiyi artırmak için civar köylere uzun yıllar eşekle kitap götürmüş. Topladığı yardımlarla aldığı radyo ve dikiş makinesini kütüphaneye koyarak da çocuk ve kadınları kütüphaneye alıştırmış. 1963 yılında ABD’den insanlığa hizmet ödülü alan eşekli kütüphanecinin girişimci ruhu Ürgüp’te yaşıyor.

Turizmde Anadolu’nun ufkunu açan bu sessiz kahramanların kapısını çalıyoruz. İlk durağımız son yıllarda Ürgüp’te peş peşe açılan masalsı kaya otellerinin öncüsü Esbelli Evi. Önde zarif bir eski Ürgüp taş konağı. Arkada labirent gibi birbirine bağlı avlular etrafında kayadan oyma odalar. Ev sahibi Süha Ersöz’ün hikâyesi ilginç.

İngilizce, Fransızca ve İtalyanca bilen Ersöz, 1979 yılında turizm gönüllüsü olarak Ürgüp’e gelmiş. Mahallenin çöplüğüne dönüşen binlerce yıllık mağaraları büyük bir emek ve sabırla birer rüya evine dönüştürmüş. 1990 yılında turizme açılan Esbelli Evi, bugün “Ürgüp’te böylesi de varmış” dedirten dünyanın seçkin otellerinden biri.

Esbelli Mahallesi’nde işine tutkuyla bağlı bir taş ustasının izini sürüyoruz. Faruk Maden, Ürgüp’teki en başarılı mağara restorasyonlarından birkaçının sahibi. Maden’in adıyla özdeşleşen Ürgüp Evi ise yörenin tarz-ı hayat vaat eden butik kaya otellerinden biri. Küçük ama huzurlu bir avlusu var. Gizemli mağaralarla dolu bir kaya duvarındaki 10 kadar oda son derece şık döşenmiş.

El dokuması Anadolu halıları başrolde. Bitişikteki Mary Hall Evi ise nefis detaylarla bezeli bir masal konutu. Ünlü komedyen Cem Yılmaz’ın da bir süre inzivaya çekildiği otel - evi sanatçıların sıkça tercih ettiğini öğreniyoruz. Ürgüp Evi’nin kapı komşusu olan 4 Oda Cave House, Ürgüp’ün yeni kuşak otellerinden. Ev sahibi Elvan Özbay, âşık olduğu Kapadokya’da daha fazla zaman geçirmek için 1989’da Ürgüp’e yerleşmiş. 23 yıllık turist rehberliğinden edindiği deneyimi 4 Oda’ya yansıtmaya karar vererek, “nasıl bir otel istiyorum” sorusundan yola çıkmış.

Kapadokya’daki butik otel girişimlerinin Anadolu için bir rol model olabileceğini söyleyen Elvan Hanım, “her otelin bir karakteri olmalı” diyor. Ürgüp’ün sırtını yasladığı dev kaya kütlesinin etrafında bir hilal çizerek geziniyoruz. Yamaçlardan aşağılara doğru indikçe kaya evler yerini taş konaklara bırakıyor. Yunak Mahallesi’ndeki Yunak Evleri, Ürgüp’ün cesur otel restorasyonlarından biri. Asırlık bir taş konağın arkasındaki 15 kadar mağara evinden oluşan mekân, New York Times tarafından dünyanın en ilginç 10 oteli arasında gösterilmiş.

BİR DOĞUŞ HİKÂYESİ
Ürgüp’ün en gözde seyir alanı olan Temenni Tepesi karşıda yükselirken keşif gezimiz sürüyor. Ürgüp’ün yeni nesil butik otellerinden biri olan Melekler Evi’nde güler yüzlü bir sıcaklıkla karşılanıyoruz. Ev sahipleri Arzu ve Muammer Erinal bizi teraslarına buyur ediyor. Çaylarımız geliyor ve koyu bir sohbete başlıyoruz. Erinal çifti 2003 yılında bir radyo programında Kapadokya tatili kazanınca Ürgüp’le tanışmış.

Gezi sırasında satın aldıkları eski bir Ürgüp evine gönül koymuşlar. İstanbul’da sürdürdükleri 20 yıllık mimarlık kariyerlerinden vazgeçip hayallerindeki evi inşa etmeye başlamışlar. Evden 1700 traktör moloz çıkmış. Taşları yontarken Hititlerin kullandığı aletlerden kullanmışlar. Yok olmakta olan mimari detayları sabırla ortaya çıkarmışlar. Melekler Evi için evlerini ve otomobillerini satmışlar. En yakınları bile onlara deli gözüyle bakmış. Sonunda kim bilir kaç kuşak insana yuva olan eski bir ev, Erinal çiftinin elinde yeniden hayat bulmuş.

Melekler Evi bugün her detayı ince bir duyarlılıktan süzülmüş yedi odalı bir butik tatil mekânı. Ama onlar evlerine geçmişten alıp geleceğe bırakacakları bir miras gözüyle bakıyorlar. “Mülk gerçekte insanın olmaz, sadece geçici kullanım sizdedir” diyorlar. Böyle derken de Anadolu’daki yeni turizm girişimlerine örnek oluyorlar.

ANTİKACILAR
Ürgüp’ün obje zengini antikacı dükkânları herkese göre bir şeyler barındırıyor. Eski takılar, sedef kakmalar, ahşap oymalar, köstekli saatler, peribacası tasvirleri, el yapımı bez bebekler... Bu ışıltılı nesneler dünyasından eliniz boş ayrılamayacaksınız.

YERALTI KENTLERİ
Kapadokya’da irili ufaklı 200 kadar yeraltı kenti bulunuyor. Yeraltı kentlerinin en önemlileri Kaymaklı, Derinkuyu ve Özkonak. UNESCO Dünya Kültür Mirası olan bu yeraltı kentlerine Ürgüp’ten kolayca ulaşılabiliyor.