Yazı:Melih Uslu Fotoğraf:Aydın Sertbaş/Halil İbrahim Özdemir

Fırat’ın Can Verdiği: Erzincan

Doğu Anadolu’nun batısında yemyeşil bir vahayı andıran Yukarı Fırat Havzası’nın kalbi Erzincan, otantik çarşılardan macera sporlarına doğa ve kültür turizmi için zengin seçenekler sunuyor.

Uçağımız Anadolu’nun en heyecan verici yerlerinden birinin üzerinde süzülüyor. Erzincan hemen aşağıda, Munzur Dağları’nın eteklerine yayılmış yemyeşil ve verimli bir ovanın ortasında uzanıyor. Büyüklüğü ve konforu ile dünya metropollerindeki benzerlerini aratmayan Erzincan Havalimanı’na yumuşak bir iniş yapıyoruz. Bin küsur metrelik rakım ve tertemiz hava hemen kendini hissettiriyor. Şehir merkezine uzanan asfalt yol rahat bir sürüş imkânı sağlıyor. İşte Fırat suyunun sesi duyulmaya başladı bile. Nihayet sarp yamaçları izleyerek şehre varıyoruz. Otelimize yerleşirken şehri tanımak için sabırsızlanıyoruz.

ERZİNCAN’IN ZEUGMA’SI
Erzincan’da köklü bir tarihin ortasındayız. Hititlerin hâkimiyetinde uzun bir dönem geçiren şehirde yerleşim izlerinin geçmişi M.Ö. 3 binli yıllara dek uzanıyor. Bazı kaynaklarda bölge halkının onlarca dil konuşabilen entelektüel, ticareti iyi bilen insanlardan oluştuğu yazılı. Şehir, beş asırlık Roma yönetiminden sonra 11. yüzyılda Türklerin hâkimiyetine girmiş. Erzincan’ın 15 kilometre dışındaki Altıntepe’de bulunan kalıntılar ise günümüze ulaşan en sağlam Urartu şehrine işaret ediyor. Burada ortaya çıkarılan 2 bin 500 yıllık mozaiklerin benzerine Doğu Anadolu’da rastlanmamış. Renkli duvar freskleri, tapınak ve saray kompleksiyle ilgi çeken ören yeri, Erzincan’ın Zeugma’sı olarak nitelendiriliyor. Kaleler şehri Erzincan’da tarihi surları takip ederek çok keyifli bir gezi rotası oluşturmak elinizde. İlk durağımız olan Erzincan Kalesi, Selçuklu döneminin izlerini taşıyor. Yamaç paraşütçülerinin yeni gözdesi Kemah’ta ise Anadolu’nun en eski kalelerinden biri var. Tarihi Hitit - Urartu dönemine kadar inen kalenin dehlizinden dereye inmek yörede çok sevilen bir aktivite. Melik Gazi Türbesi, Gülabibey Cami, Tugay Hatun Kümbeti ve Buz Mağaraları da çok yakında. Çadırkaya Kalesi’nin izinde yolumuz bu kez Tercan’a düşüyor. Buraya gelmişken Saltuklu döneminin kadın hükümdarı Mama Hatun’un adını taşıyan külliye ve kervansarayı ziyaret etmeyi unutmuyoruz. Coşkuyla akan gür suları, yemyeşil çevresi ile Erzincan’ın en güzel doğal alanlarından biri olan Girlevik Şelalesi, kentin 30 kilometre güneydoğusunda. Şelaleyi hayranlıkla izledikten sonra Otlukbeli’ne uzanıyoruz. Tarihte büyük savaşlara ev sahipliği yapan Otlukbeli Ovası, nadir bulunan çiçek ve tarihi mezar taşlarıyla dolu. Bölgenin bir diğer harikası ise Otlukbeli Gölü. İlçe merkezinin hemen dışındaki gölün yeryüzünde benzeri yok. Bir traverten seddi olan göl, çanak yapısı ve oluşum biçimiyle dünyada tek. Doğal yer altı sularıyla oluşumu devam eden göl, üzerindeki binbir renkle dev bir tuvali anımsatıyor.

İPEK YOLU’NDA
Gezimizin belki de en sürprizli bölümüne geliyor sıra. İstikametimiz, Kemaliye ya da eski adıyla Eğin. Yaygın görüşe göre burası Erzincan’ın turizm vitrini. Fırat Nehri’nin iki kolundan biri olan Karasu’nun milyonlarca yıldır kalkerli kaya yapılarını aşındırmasıyla oluşan Kemaliye Vadisi, kısa mesafede yüksek irtifa gösterdiğinden zengin bir habitat ve iklim çeşitliliğine sahip. Dahası, İpek Yolu üzerindeki konumuyla zengin bir kültürel birikime ev sahipliği yapan ilçe, nadir görülen yaban hayatıyla da Türkiye’nin en önemli ekolojik tatil ve doğa sporları merkezlerinden biri. Kemaliye, Çevre ve Kültür Vakfı’nın (ÇEKÜL) dünya mimari mirası adayı gösterdiği Anadolu’daki sayılı yerleşimlerden biri. Geleneksel Kemaliye evlerini süsleyen bitki motifli kapı tokmakları, ilçenin özgün değerlerinden. Kızgın demirin dövülmesiyle şekillendirilen kapı tokmaklarına ev sahibesinin en sevdiği çiçeğin motifinin verilmesi, Osmanlı’dan kalan bir gelenek. İlçenin taraçalar kenti olarak anılmasının nedeni, yöre halkının kısıtlı tarım arazilerini verimli kullanmak amacıyla biçimlendirmesinden kaynaklanıyor. Araziye verilen önem, özgün bir mimari ve bahçe peyzajının gelişmesini sağlamış. Yüksekliği dört bin metreyi bulan dağların çevrelediği Kemaliye Vadisi, farklı zorluk derecelerine sahip yamaçları, kalkerli kaya yapısı, kamp olanakları, zengin doğa ve yaban hayatı ile dağcılık ve kaya tırmanışı için de elverişli. Kemaliye’nin sırtını yasladığı Munzur Dağları’nı örten yaşlı orman ekosistemi, endemik yaban hayatını gözlemlemek için iyi bir seçenek.

DOĞA SPORLARI CENNETİ
Her yıl ilkbahar aylarında yapılan Kemaliye Doğa Sporları Festivali ise uluslararası bir boyut kazanmış durumda. Dünyanın dört bir yanından gelen sporcular, müzisyenler, fotoğrafçılar ve bilim adamlarının akınına uğrayan ilçe, festival boyunca bir şenlik alanına dönüşüyor. Kaya duvarları yer yer 10 metreye kadar daralan 15 kilometre uzunluğundaki Karanlık Kanyon; bot safari, kano, su kayağı, sürat motoru turları için ideal. Kemaliye Vadisi manzaralı bir kartal yuvasını andıran kırk pınarlı Kırkgöz mevkii, yamaç paraşütü tutkunlarının gözdesi. İlçede, Türkiye’nin çeşitli bölgelerinden gelen atlı spor kulüplerinin düzenlediği cirit müsabakaları izleyicilerin beğenisine sunuluyor. Karanlık Kanyon’a paralel uzanan dağ yamacının tam 135 yıl boyunca oyulmasıyla oluşturulan sekiz kilometre uzunluğundaki Taşyolu Tünelleri; cip safari, motokros, dağ bisikleti ve trekking için eşsiz parkurlara sahip. Deneyimli yerel rehberler ilçedeki yüzlerce yürüyüş parkuru arasından özellikle Sorak Deresi’ni öneriyorlar. Ormanlarla çevrili bir dere içi parkuru olan Sorak; Koçan Şelalesi, Davar Yatağı Mağarası ve Sorak Kalesi’nin görülebileceği yaklaşık dört saatlik bir yürüyüş vaat ediyor. Yöreye özgü göbek mantarı toplanması gibi etkinliklerin de yapıldığı festivalde çevre köylere yürüyüş turları da düzenleniyor. İlçe girişindeki tarihi kilise, etnografya müzesi ve kafeterya olarak düzenlenmiş. Taşdibi mevkiindeki Zincirlikaya, kasabanın üzerine yuvarlanma tehlikesine karşı Osmanlı döneminde zincirle yamaca bağlanan dev bir kaya kütlesi. Koçan mahallesindeki şelalenin boyu 150 metreyi buluyor. Kırkgöz mevkiindeki Taşdibi Camii ise 1635 tarihli bir Osmanlı yapısı. Üstelik ilçede keşfedilmeyi bekleyen pek çok tarihi cami daha var. Ne dersiniz, Erzincan’ın güzelliklerini keşfetmeye değmez mi?

Dağların çevrelediği düzlükler ilkbaharda çiçeklerle kaplanıyor.

Yenilenen Erzincan Havalimanı, uluslararası standartlarda.

Şehir merkezindeki Kültür Evi’nde Erzincan fotoğrafları sergileniyor.

Tercan ilçesindeki Mama Hatun Türbesi bir Saltuklu eseri.

Çağlayan’daki Girlevik Şelalesi, şehrin doğal güzelliklerinden.

Erzincan 2011 yazında Yamaç Paraşütü Dünya Şampiyonası’na ev sahipliği yaptı.

Fırat Nehri’nin kollarından biri olan Karasu kano için ideal.

Erzincan’ı çevreleyen dağlar endemik çiçeklerle kaplanıyor.

Şehre hayat veren nehirler su sporları tutkunlarını bekliyor.

Kemaliye’ye özgü kapı tokmakları dövme demirden üretiliyor.

İpek Yolu’ndaki Kemaliye’de tarihi evler yeşil yamaçlara yayılmış. 

Doğu Ekspresi’nin geçtiği güzergâh çiçeklerle kaplanıyor.

Kemaliye’nin Apçağa Köyü’ndeki ahşap evlerde günlük yaşam.

Bölgenin dağlık coğrafyası cip safari için pek çok parkur saklıyor.

BEŞ LEZZET
Erzincan’ın usulü döner kebabın lezzeti etlerinin kalitesinden geliyor. Kuru kaymak eşliğinde petek bal, kahvaltıların vazgeçilmezi. Mayhoş ve yoğun aromalı cimin üzümünün içindeki şeker oranı sıfıra yakın.

BAKIR VE LEBLEBİ
Erzincan çarşılarında hediyelik bulmakta zorlanmayacaksınız. El işi göz nuru bakır eşyaların yanı sıra, tuzlu ve tatlı çeşitleri bulunan meşhur Erzincan leblebisi de alabilecekleriniz arasında. 

Erzincan yıl boyu çeşitli sportif ve kültürel etkinliklerle şenleniyor.

Erzincan’dan Divriği’ne uzanan yol kır manzaralarıyla ilerliyor.

Karasu Nehri’nin iki yakasını küçük demir köprüler birleştiriyor.