Yazı ve Fotoğraflar: Selin Alemdar

Çengelhan Geçmişine Kavuşuyor

Kanuni Sultan Süleyman döneminde inşa edilen, Ankara’nın en eski ticaret merkezlerinden Çengelhan, Rahmi M. Koç Müzesi ile tekrar hayat buluyor.

Hanlar Bölgesi’nde yer alan yapıların çoğu Osmanlı’nın güçlü olduğu dönemde, 16. yüzyıl ve 17. yüzyıl arasında inşa edildi. Bu dönemde Ankara Kalesi çevresinde tüccar, esnaf ve zanaatkârların çoğalması han ve bedestenlerin yapımına yol açtı ve Hanlar Bölgesi de bu şekilde oluştu. Çengelhan ve Çukurhan bu dönemde inşa edilen hanlardan ikisi.

OSMANLI ZARAFETİ
Çengel Han, Osmanlı devrinde İpek Yolu üzerinde bulunan, Anadolu kervanlarının uğrak noktası olan önemli bir ticaret merkeziydi. Daha sonraları tiftik deposu olarak kullanılan Çengelhan, aralarında Ankara’nın belli ailelerinden olan kınacıların ve bulgurcuların bulunduğu 18-20 kiracının pirinç, tiftik, yapağı ve ham deri toptan satışlarının yapıldığı bir tabakhane ve yün deposu olarak kullanıldı. Ancak 1980’lerde Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından “korunması gerekli eski eser” olarak tanındı.

Uzun süre boş kaldıktan sonra, Koç Holding’in kurucusu Vehbi Koç’un iş hayatına başladığı yerin Çengelhan’da olması nedeniyle, T.C. Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü, Ankara Vakıflar Bölge Müdürlüğü’ne ait olan bu yapı, Rahmi M. Koç Müzecilik ve Kültür Vakfı tarafından kiralandı. 2003 ile 2005 yılları arasında restore edilen Çengelhan, aynı zamanda Ankara’nın ilk sanayi müzesi olma özelliğini de taşımakta.

Çengelhan, Ankara Kalesi’nin ana giriş kapısının karşısında, eskiden At Pazarı olarak bilinen mevkide, bedestenlerin yakınında konumlanır. Kareye yakın dikdörtgen planlı mimari yapısıyla klasik Osmanlı kent içi hanlarının güzel örneklerinden olan Çengelhan’ın ortasında üstü açık bir avlu da bulunur. Aslına uygun restore edilen hanın avlusu, bugün üzeri camla kapatılarak korunuyor.

ODALAR DOLUSU TARİH
İki kat halinde yapılmış olan beden duvarları dışında sivri kemerli ve tonozlu dükkânlar sıralanıyor. Avlunun ortasındaki tek katlı dikdörtgen yapı, Koç Holding’in kurucusu Vehbi Koç’un iş yaşantısına başladığı yıllarda kullandığı bir dükkâna ev sahipliği de yapmış.
Rahmi Koç Müzesi’nde, toplam 32 odada, denizcilikten karayolu taşımacılığına, havacılıktan tıbba kadar çeşitli sanayi kollarının geçmişini gözler önüne seren 800’den fazla alet bulunuyor. Rahmi Koç koleksiyonun yanı sıra bağışlarla da çeşitlenen müze envanteri arasında birçok teknolojik aletin ilk örnekleri yer alıyor. Tarihin tozlu sayfalarından günümüze taşınan ilk daktilo, ilk siyah beyaz televizyon, ilk çamaşır makinesi gibi çeşitli elektronik alet örnekleri burada sergileniyor. Müzenin zemin katında, Karayolu Ulaşımı, Makineler, Tıp, Günlük Yaşam, Vehbi Koç Dükkânı yer alırken, birinci katında ise Havacılık, Rahmi M. Koç & Atatürk Koleksiyonu, Denizcilik, Bilimsel Aletler, İletişim, Modeller & Oyuncaklar, Demiryolu Ulaşım Araçları bölümleri yer alıyor.

Müzeyi gezdikten sonra, 80 kişilik masa ve 250 kişilik kokteyl kapasitesi ile Osmanlı mimarisinin tarihi dokusu arasında konumlandırılan Divan Çengelhan Brasserie’de dinlenebilir, Osmanlı mutfağını çağdaş bir yorumla sentezleyerek oluşturulan menüden seçkin yemekler tadabilirsiniz. Müzenin birinci katında bulunan Çengelhan Divan Cafe’de ise Ankara’nın özgün manzarasına karşı çay ve kahve keyfi yapabilirsiniz. Müzenin zemin katında bulunan sergi alanı, resim, fotoğraf, heykel sergileri ile sanatseverlerin buluşma yeri.

ÇUKURHAN YENİLENDİ
16. yüzyıla dayanan geçmişiyle Ankara’nın önemli yapılarından olan Çukurhan, Çengelhan’ın kapı komşusu. Yaklaşık 2,5 sene süren çalışmalarla aslına sadık kalınarak restore edilen yapı, günümüzde butik otel olarak hizmet veriyor. Otel, özel koleksiyon antika eşyalarla dekore edilmiş 19 odaya sahip.

Müze hakkında daha detaylı bilgilere ulaşmak için: www.rmk-museum.org.tr

ZİYARET İÇİN
Pazartesi hariç haftanın altı günü açık olan müze, hafta içi 10:00-17:00, hafta sonu ise 10:00-18:00 saatleri arasında ziyaretçilerini bekliyor.