Yazı: Melih Uslu, Fotoğraflar: Ahmet Bilal Arslan

8 Adımda Şanlıurfa

Peygamberler şehri olarak anılan Şanlıurfa, kutsal mekânları, otantik çarşıları, bereketli sofraları ve tarihteki ilkleriyle gerçek bir müze kent. İşte Urfa’ya gitmek için sekiz neden.

1. Tarihi Camiler
Anadolu’nun en önemli inanç merkezlerinden biri olan Urfa’ya geldiğinizde Ulu Camii’nin sekizgen minaresiyle karşılanırsınız. Balıklı Göl’ün kuzeyinde yer alan Rıdvaniye Camisi bir Osmanlı eseri. Gölün güneybatı köşesindeki Halil-ür Rahman Camii, Hazreti İbrahim’in makamından izler taşıyor. Çok kubbeli bir diğer mabet olan Hasan Paşa Camii ise Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan tarafından yaptırılmış. Camilerin yanı sıra, Hz. Eyüp’ün sabır çektiği mağara ve türbe de kentin büyük ilgi gören kutsal mekânlardan biri.

2. Balıklı Göl
Urfa’nın tarihi camileriyle çevrili alanda bulunan Halil-ür Rahman Gölü (Balıklı Göl) ilk bakışta revaklı bir havuzu andırıyor. Müslümanların saygıyla ziyaret ettiği gölün ilginç bir oluşum hikâyesi var. Hz. İbrahim, zalim hükümdar Nemrut’a isyan etmiş. Nemrut onu ateşe atınca, İbrahim Peygamber’e inanan Nemrut’un kızı Zeliha da peşinden atlamış. Ancak Allah’ın emri ile ateşler suya, odunlar ise balığa dönüşmüş. Hz. İbrahim’in atıldığı yerde Halil-ür Rahman, Zeliha’nın düştüğü noktada ise Zeliha Gölü oluşmuş.

3. Urfa Çarşısı
Şehre özgü yöresel ürünlerle karşılaşmak için en iyi adres, Tarihi Urfa Çarşısı. Kemerli koridorları, daracık sokakları ve binlerce esnafıyla bir renkler ve sesler mekânı olan çarşı, Anadolu’nun en eski alışveriş adreslerinden. Sekiz kapalı çarşının iç içe geçmesiyle oluşan çarşıda yok yok. Kumaş, halı, kilim, keçe, baharat, çay, mücevher, tesbih, köstekli saat ve daha neler neler... Çarşının mihenk taşı olan Gümrük Han ise avlusu ve açık hava kahvesiyle gün boyu canlı.

4. Göbeklitepe
Arkeoloji dünyasının en heyecan verici keşiflerinden birine ev sahipliği yapan Göbeklitepe Höyüğü, Urfa’ya 20 kilometre uzaklıktaki Örencik Köyü yakınlarında. Arkeologlar tarafından dünyanın bilinen ilk tapınağı olduğu ileri sürülen bölge, 12 bin yıllık bir tarihe tanıklık ediyor. Bölgede 1995 yılında başlayan kazılarda bugüne dek tapınma amaçlı törensel alanlara ait pek çok mimari kalıntı günyüzüne çıkarılmış. En çarpıcı buluntular ise üzerinde yabani hayvan ve bitki figürlerinin bulunduğu dikili taşlar.

5. Harran
Urfa’nın güneydoğusundaki Harran, kendi adıyla anılan ovanın merkezinde kurulmuş. Kubbeli evleri, tarihi kalesi, ilk İslam üniversitesinin kalıntıları ve kutsal ziyaret yerleri ile Harran, Anadolu’nun Mezopotamya’ya açılan kapısı. Tarihte önemli bir astronomi merkezi olan bölge, beş bin yıllık tarihin izlerini taşıyor. Yörede ilk göze çarpan yapılardan biri olan gözetleme kulesi, tarihi üniversitenin kalıntılarına işaret ediyor.
 
6. Urfa Sofrası
Dillere destan Urfa kebabının, isotlu çiğ köftenin ve yöreye özgü bir tür kahve olan mırranın tadına baktıysanız sıra gecesine hazırsınız demektir. Yöre kültürünü ve müziğini tanıtmak için yapılan sıra geceleri, Urfa misafirperverliğinin de doruk noktası. Yer sofralarının çevresine oturulup müziklerin icra edildiği, yemek eşliğinde uzun sohbetlerin yapıldığı bu geleneksel eğlenceler, Urfa seyahatinizi unutulmaz kılacak.

7. Halfeti ve Rumkale
Şanlıurfa’nın siyah gülleriyle ünlü tarihi ilçesi Halfeti, bir sahil kasabasını anımsatan duru güzelliğiyle görenleri şaşırtıyor. Fırat Nehri’ne hâkim yamaçlar üzerine kurulan ilçenin düz damlı taş evleri yöreye özgü havara taşından yapılmış. Halfeti’den kalkan teknelerle ulaşılabilen Rumkale ise gizemli mağaraları ve ilginç kaya oluşumları ile üç bin yıllık bir tarihe tanıklık ediyor.

8. Kelaynak Kuşları
Halfeti’nin kapı komşusu Birecik, nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan kelaynak kuşlarının yeryüzündeki en önemli yaşam alanı. Bölgede 1977 yılında kurulan üretim çiftliğinin yanı sıra özverili çalışmalar sonucunda kelaynaklar yeniden çoğalmaya başlamış. Kelaynakların son yıllarda göçten sonra yeniden Birecik’e dönme davranışı kazanması sevindirici bir gelişme olarak kabul ediliyor.